11.11.2022

Brendni joylashtirish

Brendni joylashtirish

Brend bozorga chiqishidan oldin, u kim uchun ishlashi va raqobatchilardan nimasi bilan farq qilishini aniqlab olishi kerak — odatda bularning barchasi bozorda mavjud bo‘lgan eng katta o‘yinchidan kelib chiqib aniqlanib olinadi.

Masalan, Coca-cola va Pepsi bunga dalil bo‘la oladi — Coca-cola o‘zini oilaviy, baxt va muhabbat haqidagi gapiradigan brend sifatida ko‘rsatsa, Pepsi aksincha yoshlarga mos, dangal, sport va faolliklarga yaqin brend sifatida rivojlanishga harakat qiladi.

Yoki boshqa misol — McDonald’s hamda Burger King. McDonald’s ezgu brend, u oilaviy qadriyatlar haqida gapiradi, Burger King esa o‘zini isyonkor, botir, yosh yigitlarga o‘xshab tutadi, joyi kelsa qo‘polroq hazil ham qilib qo‘yishi mumkin.

Brendni raqobatchilardan farqlab, uning maqsadli auditoriyasini aniqlab beradigan omil “pozitsiyalash” deb ataladi.

Bundan ancha yil oldin brendlar pozitsiyasini qandaydir texnika UTP lar atrofida qurishgan, masalan, avtomobil ishlab chiqaruvchilarining biri bizda eng qulay o‘rindiqlar bor desa, boshqasi eng sifatli faralar bilan maqtangan.

Taxminan 1980-yillarga kelib odamlar oddiy UTP endi ishlamaydi degan fikrga kelishgan. Shunda brendlar bir-biriga juda o‘xshash mahsulot ishlab chiqarishsa ham, ularning xarakteri, ovozi, kayfiyati va pozitsiyasi har xil bo‘lishi mumkinligini tushunib yetishgan.

Shundan beri brendlar nafaqat o‘z mahsulotlariga, balki o‘zlarining “yuzlari”, pozitsiyalariga sarmoya kiritib, uni borgan sari o‘ziga xos qilishga urinib kelishadi.

Shuning uchun bugun McDonald’s bilan Burger King aslida deyarli bir xil burger qilishsa ham, ularning birida oilaviy, farzandi bor odamlar o‘tirsa, boshqasida oldiga yosh do‘stlar to‘dasi kelib ovqatlanishadi.

Minim sizga o‘ziga xos pozitsiyalashni yaratib, raqobatchilardan ajralib chiqishda hamda shu orqali sizning brendingizga yaqin bo‘lgan auditoriyani topishda yordam bera oladi.

Boshqa maqolalar

Doʻkon polkasidagi 3–5 soniya mahsulot taqdirini qanday hal qiladi?

01.08.2026

Doʻkon polkasidagi 3–5 soniya mahsulot taqdirini qanday hal qiladi?

Brend yillab strategiya ustida ishlashi, reklamaga millionlar sarflashi va oʻz nomini tanitishi mumkin. Lekin oxir-oqibat mahsulot sotiladimi yoki yoʻqmi — barchasi bitta joyda, doʻkon polkasida hal boʻladi. Chunki brend va xaridor oʻrtasidagi oxirgi muloqot televizorda yoki ijtimoiy tarmoqlarda emas, aynan shu yerda boʻlib oʻtadi. Bu muloqot uchun esa brendda atigi bir necha soniya vaqt bor, xolos.

Eksport uchun qadoq dizayni: “Made in Uzbekistan” yorligʻini qanday qilib eksportda real ustunlikka aylantirish mumkin?

21.07.2026

Eksport uchun qadoq dizayni: “Made in Uzbekistan” yorligʻini qanday qilib eksportda real ustunlikka aylantirish mumkin?

Eksportga endi chiqayotgan koʻp kompaniyalar birinchi navbatda mahsulot qayerda ishlab chiqarilganini qadoqning eng koʻrinmas joyiga yashirishga urinadi. Ular “Made in Uzbekistan” degan yozuv chet ellik xaridorni choʻchitadi deb oʻylashadi. Xavotir oʻrinli, lekin tadqiqotlar buni tasdiqlamaydi. Chunki mahsulotning qayerdan kelib chiqqani yashirish kerak boʻlgan avtomatik “minus” emas, balki boshqa davlatdagi raqobatchilar ishlata olmaydigan noyob brend aktivlaridan biridir. Axir xitoylik ham, turk ham oʻz mahsulotiga “Made in Uzbekistan” deb yoza olmaydi. Shuning uchun gap yorliqni koʻrsatish yoki koʻrsatmaslikda emas. Muhimi — uni qanday qilib toʻgʻri koʻrsata bilishda.

2026-yilda O‘zbekiston muzqaymoq bozori: yuraklarni (va muzlatkichlarni) zabt etish strategiyasi

30.01.2026

2026-yilda O‘zbekiston muzqaymoq bozori: yuraklarni (va muzlatkichlarni) zabt etish strategiyasi

2026-yilga kelib O‘zbekiston muzqaymoq bozori xuddi bayram arafasidagi Chorsu bozoriga o‘xshaydi: rastalar to‘la, raqobat kuchli, hamma o‘z mahsulotini “eng zo‘ri” deb maqtamoqda. Lekin agar diqqat bilan qarasak, jiddiy o‘zgarishlarni ko‘ramiz. Muzqaymoq endi faqat chillada jonga oro berish vositasi emas. U madaniyatimizning bir qismiga, mehr-oqibat ko‘rsatish vositasiga va dasturxon ko‘rkiga aylanib ulgurdi. Ushbu tahliliy maqolada raqamlar, real hayotdan olingan misollar va o‘zbek bozoriga mos strategiyalar haqida so‘z boradi.