11.11.2022
Brendni joylashtirish
Brend bozorga chiqishidan oldin, u kim uchun ishlashi va raqobatchilardan nimasi bilan farq qilishini aniqlab olishi kerak — odatda bularning barchasi bozorda mavjud bo‘lgan eng katta o‘yinchidan kelib chiqib aniqlanib olinadi.
Masalan, Coca-cola va Pepsi bunga dalil bo‘la oladi — Coca-cola o‘zini oilaviy, baxt va muhabbat haqidagi gapiradigan brend sifatida ko‘rsatsa, Pepsi aksincha yoshlarga mos, dangal, sport va faolliklarga yaqin brend sifatida rivojlanishga harakat qiladi.
Yoki boshqa misol — McDonald’s hamda Burger King. McDonald’s ezgu brend, u oilaviy qadriyatlar haqida gapiradi, Burger King esa o‘zini isyonkor, botir, yosh yigitlarga o‘xshab tutadi, joyi kelsa qo‘polroq hazil ham qilib qo‘yishi mumkin.
Brendni raqobatchilardan farqlab, uning maqsadli auditoriyasini aniqlab beradigan omil “pozitsiyalash” deb ataladi.
Bundan ancha yil oldin brendlar pozitsiyasini qandaydir texnika UTP lar atrofida qurishgan, masalan, avtomobil ishlab chiqaruvchilarining biri bizda eng qulay o‘rindiqlar bor desa, boshqasi eng sifatli faralar bilan maqtangan.
Taxminan 1980-yillarga kelib odamlar oddiy UTP endi ishlamaydi degan fikrga kelishgan. Shunda brendlar bir-biriga juda o‘xshash mahsulot ishlab chiqarishsa ham, ularning xarakteri, ovozi, kayfiyati va pozitsiyasi har xil bo‘lishi mumkinligini tushunib yetishgan.
Shundan beri brendlar nafaqat o‘z mahsulotlariga, balki o‘zlarining “yuzlari”, pozitsiyalariga sarmoya kiritib, uni borgan sari o‘ziga xos qilishga urinib kelishadi.
Shuning uchun bugun McDonald’s bilan Burger King aslida deyarli bir xil burger qilishsa ham, ularning birida oilaviy, farzandi bor odamlar o‘tirsa, boshqasida oldiga yosh do‘stlar to‘dasi kelib ovqatlanishadi.
Minim sizga o‘ziga xos pozitsiyalashni yaratib, raqobatchilardan ajralib chiqishda hamda shu orqali sizning brendingizga yaqin bo‘lgan auditoriyani topishda yordam bera oladi.
Boshqa maqolalar

16.08.2026
Markaziy Osiyodagi yangi qadoq standartlariga mahalliy ishlab chiqaruvchilar tayyor emas, endi nima qilish kerak?
Mintaqamizda ekologik qadoq haqida gap ketsa, koʻpchilik buni ishlab chiqarish rejasi emas, konferensiyalarda gapiriladigan uzoq kelajak mavzusi deb biladi. Lekin vaziyat oʻzgardi. Endi bu masalaning aniq muddatlari bor va ulardan biri bir necha hafta ichida kuchga kiradi.

08.08.2026
Qadoq redizayni ish berganini qanday oʻlchaymiz: sotuvdan oldin va keyin qaraladigan koʻrsatkichlar
“Yangi dizayn eskisidan chiroyliroq chiqdi” — bu gap bilan bozorga chiqib boʻlmaydi. Chunki redizaynning rahbariyatdagi uch-toʻrt kishiga yoqishi, savdo oʻsadi degani emas.
Shu sababli qadoq dizaynidagi xato biznesga qimmatga tushadi. Qadoq oʻzgarishi yoqmasa ertasiga oʻchirib tashlanadigan reklama testi emas, balki ishlab chiqarish, ombor, brend imiji va logistikaga ham taʼsir qiladigan muhim omildir.
Bu ish qanchalik xatarli ekanini Uilyam Karuzoning (Ehrenberg-Bass instituti) tadqiqoti koʻrsatadi. Olim 25 ta segmentdagi 744 ta brendning 1336 ta redizaynini tahlil qilgan. Tadqiqotdagi har oʻnta redizayndan toʻqqiztasi savdoda sezilarli oʻsish bermaganini aniqlangan va qizigʻi, aksariyat yangi dizaynlar eskisiga oʻrtacha 47 foizgina oʻxshash boʻlgan. Bundan koʻpchilik brendlar qadoqni kerak boʻlganidan ortiq oʻzgartirib yuborgan degan xulosaga kelish mumkin.
Shuning uchun kompaniyada “oldin” va “keyin” holatini oʻlchaydigan koʻrsatkichlar boʻlishi shart. Agar boʻlmasa, byudjet bekorga ketib, savdo hajmi tushib ketadi.

01.08.2026
Doʻkon polkasidagi 3–5 soniya mahsulot taqdirini qanday hal qiladi?
Brend yillab strategiya ustida ishlashi, reklamaga millionlar sarflashi va oʻz nomini tanitishi mumkin. Lekin oxir-oqibat mahsulot sotiladimi yoki yoʻqmi — barchasi bitta joyda, doʻkon polkasida hal boʻladi. Chunki brend va xaridor oʻrtasidagi oxirgi muloqot televizorda yoki ijtimoiy tarmoqlarda emas, aynan shu yerda boʻlib oʻtadi. Bu muloqot uchun esa brendda atigi bir necha soniya vaqt bor, xolos.