20.11.2026

Import brend Oʻzbekiston polkasida: qadoq va markirovkada nimani oʻzgartirish kerak?

Import brend Oʻzbekiston polkasida: qadoq va markirovkada nimani oʻzgartirish kerak?

Import mahsulot bojxonadan oʻzbekcha bitta soʻzsiz ham oʻtib ketishi mumkin — lekin baribir polkaga yetib bormay qolishi mumkin. Oʻzbekiston xaridor bilan davlat tilida gaplashishni talab qiladi, 2025-yilda esa odatiy markirovka qoidalarining bir qismi oʻzgardi: internetdagi koʻplab etiketka shablonlari allaqachon kuchini yoʻqotgan hujjatga tayanadi. Quyida — import mahsulot qadogʻida nimalar boʻlishi shart, qachon stiker yetarli, qachon alohida tiraj kerak va dizaynda nimaga tegmagan maʼqul.

Qisqacha. Oʻzbekistonda mahsulot haqidagi maʼlumot xaridorga davlat tilida berilishi kerak — buni isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun talab qiladi. Import qadoq uchun bu — lotin yozuvidagi oʻzbekcha matn, ishlab chiqaruvchi, import qiluvchi va kelib chiqqan mamlakat haqidagi maʼlumotlar, ayrim toifalar uchun esa “Asl belgisi” kodi uchun joy. Bularning barchasini tirajdan keyin stiker yopishtirgandan koʻra, tirajdan oldin dizaynga kiritish arzonroqqa tushadi.

Import mahsulot etiketkasi qaysi tilda boʻlishi kerak?

Davlat tilida, yaʼni oʻzbek tilida, boshqa tillarni esa qoʻshish mumkin. “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi 1996-yil 26-apreldagi 221-I-son Qonunning 6-moddasi mahsulot haqidagi maʼlumotni davlat tilida berishni talab qiladi va uni boshqa tillarda takrorlashga ruxsat beradi (lex.uz). “Davlat tili haqida”gi Qonunning 21-moddasi ham yorliqlar, yoʻriqnomalar va etiketkalar haqida xuddi shuni aytadi (lex.uz).

Yozuvni darhol tanlab olgan maʼqul. Vazirlar Mahkamasi roʻyxatidagi tovarlar uchun Prezidentning 2023-yil 15-avgustdagi PF-140-son Farmoni aynan oʻzbek lotin yozuvini talab qiladi (UzDaily, 17.08.2023). Qolganlari uchun ham lotin yozuvi xavfsiz tanlov, chunki u asosiy rasmiy alifbo.

Sof bozor dalili ham bor. 2026-yilgi aholi roʻyxati natijalariga koʻra, oʻzbek tili mamlakat aholisining 91,3 foizi va Toshkent aholisining 84,7 foizi uchun asosiy muloqot tili (roʻyxat natijalari, stat.uz). MDH mamlakatlaridan keladigan import qiluvchilarga odatiy boʻlgan rus tilidagi matn, ayniqsa poytaxtda, foydali ikkinchi til boʻlib qoladi, ammo oʻzbek tilining oʻrnini bosa olmaydi.

Mahsulotni oʻzbekcha matnsiz olib kirib, keyin stiker yopishtirsa boʻladimi?

Olib kirish mumkin, lekin hujjatlar va polka bilan muammolar chiqadi. Bojxona rasmiylashtiruvi uchun davlat tilidagi markirovka shart emas, biroq PF-140-son Farmonga koʻra 2024-yil 1-yanvardan tasdiqlangan roʻyxatdagi tovarlarga ishlab chiqaruvchi, uning vakili yoki import qiluvchi lotin yozuvidagi oʻzbekcha markirovkani tushirmaguncha muvofiqlik sertifikati va sanitariya-epidemiologiya xulosasi berilmaydi. Istisnolar — isteʼmol qadogʻisiz tovarlar va shaxsiy ehtiyoj uchun olib kirilgan mahsulotlar (Dairynews, 18.08.2023). Markirovkani import qiluvchining oʻzi tushirishi mumkin (Dairynews, 25.08.2023).

Muhim izoh: oʻshandan beri ayrim tartiblar soddalashtirildi. 2025-yilda oziq-ovqat mahsulotlarini laboratoriya sinovlari asosida majburiy sertifikatlash yil oxirigacha bekor qilinishi belgilandi (UzDaily, 21.04.2025). Shu sababli oʻz toifangiz uchun roʻyxat va tartibni olib kirish sanasida tekshiring. Isteʼmolchilar haqidagi qonun talabi esa oʻz kuchida qolmoqda.

Tarjima-stiker birinchi partiya uchun ishlaydigan vosita, lekin uning uchta zaif tomoni bor:

  • U boshqa maʼlumotni yopib qoʻyadi. Yopishtirma asl tarkib, sana yoki shtrix-kodni osongina berkitib qoʻyadi.
  • U koʻchib tushadi. Muzlatgichda, sovuqda va tashishda chetlari koʻtariladi, xaridor esa etiketkasi yirtilgan tovarni koʻradi.
  • U vaqtinchalik koʻrinadi. Oʻzbekcha matn dizaynga singdirilgan mahalliy brendlar yonida stiker xaridorga bu tovar bu yerda oʻtkinchi ekanini sezdiradi.

Agar brend Oʻzbekistonda bir mavsumdan uzoqroq sotishni rejalashtirsa, odatda alohida tiraj yoki qadoqning koʻp tilli versiyasi foydaliroq.

Import mahsulot qadogʻida nimalar koʻrsatilishi shart?

Minimumni isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunning 6-moddasi belgilaydi: nomi, ishlab chiqaruvchi va uning manzili, import qiluvchi, kelib chiqqan mamlakat, muddatlar, saqlash va foydalanish qoidalari. Qolgani tovar toifasiga bogʻliq.

Nimani koʻrsatish kerak Asos Maketda nimani tekshirish kerak
Tovarning oʻzbekcha nomi 221-I-son Qonun, 6-modda Mahsulot turi tarjima qilinadi, brend nomini lotin yozuvida qoldirish mumkin
Ishlab chiqaruvchi: toʻliq nomi va manzili 221-I-son Qonun, 6-modda Manzil toʻliq, mamlakat oʻzbek tilida ham yozilgan
Oʻzbekistondagi import qiluvchi 221-I-son Qonun, 6-modda Import qiluvchilar bir nechta boʻlsa, ularning yopishtirmasi uchun joy kerak
Kelib chiqqan mamlakat 221-I-son Qonun, 6-modda Barcha til bloklarida bir xil
Ishlab chiqarilgan sana, yaroqlilik muddati, saqlash shartlari 221-I-son Qonun, 6-modda Sana muhri uchun kontrast maydon, orqa tomondan unga havola
Tarkib, ozuqaviy qiymat, allergenlar (oziq-ovqat uchun) Toifa uchun sanitariya qoidalari Raqamlar va tarkibiy qismlar tartibi barcha tillarda bir xil
EAN-13 shtrix-kodi Kassalar va hisob tizimlari tovarni u orqali oʻqiydi Och fonda toʻq chiziqlar, buklamda emas va stiker ostida emas
“Asl belgisi” kodi Raqamli markirovka joriy etilgan toifalar uchun DataMatrix uchun boʻsh joy
“Halal” belgisi Faqat amaldagi sertifikat boʻlsa Sertifikat aynan shu mahsulotni qamrab oladi (“Halal” sertifikati haqida)

Import qadoqning orqa tomoni sxemasi: oʻzbekcha va ruscha bloklar, import qiluvchi, sana maydoni, EAN-13 shtrix-kodi, DataMatrix uchun joy

Hozir qaysi markirovka normalari amalda va 2025-yilda nima oʻzgardi?

Asosiy oʻzgarish: oziq-ovqat mahsulotlarini markirovkalash boʻyicha umumiy texnik reglament endi amal qilmaydi. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 12-iyuldagi 490-son qarori 2025-yil 2-sentabrda kuchini yoʻqotdi (lex.uz). Undan ham oldinroq, 2025-yil 1-avgustdan oziq-ovqat mahsulotlariga oid texnik reglamentlar va standartlar majburiy boʻlmay qoldi, nazorat esa sanitariya qoidalarini tayyorlaydigan Sanitariya-epidemiologiya osoyishtaligi va jamoat salomatligi qoʻmitasiga oʻtdi (Upl.uz, 28.07.2025).

Amaliy xulosa: koʻplab chek-listlar va etiketka shablonlari hanuz VMQ 490-son qaroriga tayanadi. Maʼlumotlarning oʻzi — tarkib, ozuqaviy qiymat, allergenlar, muddatlar — xaridor va savdo tarmoqlariga avvalgidek kerak, lekin eski reglament bandlariga havola qilish endi toʻgʻri emas. Tirajdan oldin oʻz toifangiz uchun amaldagi sanitariya qoidalarini lex.uz saytida tekshiring.

Alohida qatlam — “Asl belgisi” raqamli markirovkasi. Hozir u alkogol va tamaki, pivo, maishiy texnikaning bir qismi, dori vositalari, suv va alkogolsiz ichimliklar uchun majburiy. Suv va ichimliklarni majburiy kuzatish 2027-yil 1-aprelga koʻchirildi, ammo import ichimliklar allaqachon agregatsiyalangan kodlar bilan olib kirilmoqda. 2028-yil 1-yanvardan markirovka BFQ (biologik faol qoʻshimchalar) uchun ham majburiy boʻladi (Spot.uz, 08.07.2026; roʻyxatni trade.gov ham keltiradi, 09.12.2025). Dizayner uchun xulosa oddiy: DataMatrix uchun joy maketga oldindan kiritiladi.

Dizaynda nimani oʻzgartirish, nimani esa oʻz holicha qoldirish kerak?

Brendning yuzini emas, balki tilni va axborot qatlamini oʻzgartirish kerak. Logotip, firma rangi, qadoq shakli va asosiy vizual — bu brendni oʻqimasdan ham tanib olishga yordam beradigan farqlovchi aktivlar, ular har qanday bozorda ishlaydi. Brend nomi ham odatda lotin yozuvida qoladi. Xaridor oʻqiydigan hamma narsani qayta ishlash kerak.

  1. Nomni eshitib tekshiring. Brend oʻzbekcha va ruscha qanday yangraydi, noxush ohangdoshlik va oʻqish qiyin harf birikmalari yoʻqmi.
  2. Oʻzbekcha matnni qaytadan yozing. Old tomondagi mahsulot nomi, taʼm va vaʼdalarni mashina tarjimon emas, til egasi yozadi: rus yoki ingliz tilidan soʻzma-soʻz tarjima rasmiy va quruq eshitiladi, baʼzan esa maʼnoni oʻzgartirib yuboradi.
  3. Ierarxiyani qayta quring. Old tomonda — brend, mahsulot turi oʻzbek tilida va taʼm. Orqa tomonda — til bloklari doim bir xil tartibda, shunda koʻz oʻz tilini darhol topadi.
  4. Shriftni tekshiring. Shrift oʻ va gʻ harflarini hamda ʼ belgisini qoʻllab-quvvatlashi kerak, aks holda bosmaga toʻgʻri apostroflar yoki boʻsh kvadratchalar ketadi.
  5. Texnik maydonlarni qoldiring. Import qiluvchi, sana va partiya, shtrix-kod, DataMatrix — har biriga stiker va chok yopmaydigan oʻz joyi kerak.
  6. Raqamlarni qatorma-qator solishtiring. Ogʻirlik, ozuqaviy qiymat, muddatlar va saqlash harorati barcha tillarda oxirgi vergulgacha mos kelishi kerak.

Bunday koʻp tilli fayllarni qayta chop etishga pul toʻlamaslik uchun bosmaxonaga qanday tayyorlash maketni bosmaga tayyorlash haqidagi maqolada batafsil yoritilgan. Agar tovar marketpleys orqali sotilsa, Uzum Market uchun qadoq haqidagi maqola ham foydali boʻladi: tovar kartochkasi ham oʻzbekcha gapirishi kerak.

Koʻp tilli qadoq amaliyotda qanday koʻrinadi?

Minim'da Oʻzbekistonga kirib kelayotgan import brendning ochiq keysi yoʻq, lekin teskari vazifalar bor: qadoqni birdaniga bir nechta bozor uchun tayyorlaydigan mahalliy va qoʻshni mamlakat brendlari. Ularning mantigʻi xuddi shunday.

Crispy: bitta orqa tomonda beshta til. Chimkentlik Baraka N1 kompaniyasi Qozogʻiston bozori uchun yumshoq suxariklar brendini buyurtma qildi. Mijozning talabiga koʻra asosiy til rus tili boʻldi, orqa tomon esa qozoq, oʻzbek, qirgʻiz, ingliz va arab tillarida. Old tomondagi mahsulot va taʼm nomi rus va qozoq tillarida berilgan, ozuqaviy qiymat jadvali besh tilga jamlangan. Crispy nomi rus, qozoq va ingliz tillarida oson oʻqilgani va tushunarli boʻlgani uchun tanlandi. Birinchi bosqichda — 12 SKU, brifdan bosmaga tayyor fayllargacha taxminan toʻrt oy oʻtdi.

Turli taʼmdagi uchta Crispy suxarik qadogʻi — Minim qadoq dizayni

Natte: bir nechta mamlakatga moʻljallangan nom. Euro Food Trade tabiiy sharbatlarni avval Oʻzbekistonda, keyin Qozogʻistonda va eksportga chiqarmoqda. Shuning uchun vazifada barcha bu bozorlarda talaffuzi tushunarli boʻlgan 4–5 harfli nom bor edi. Qisqa Natte nomi natural soʻzini oʻynaydi va patent tekshiruvidan oʻtgan, etiketkada esa “Made in Uzbekistan” yozuvi bor.

Shtrix-kod va axborot bloki tushirilgan Natte sharbatlari etiketkalarining orqa tomoni

Oʻzbekistondagi import brendga ham xuddi shu sxema kerak, faqat teskari yoʻnalishda: nom va vizual aktivlar qoladi, til va axborot qatlami esa mahalliy xaridorga moslab quriladi.

“Tarjima — birinchi emas, oxirgi qadam. Avval xaridor polkada uch soniyada oʻzbekcha nimani oʻqishi kerakligini hal qilamiz, qolgan hamma narsani esa shundan keyingina tillarga taqsimlaymiz.” — Lazizxoʻja Sharipov, Minim Design asoschisi va direktori

Koʻp beriladigan savollar

Import mahsulot etiketkasini oʻzbek tilida yozish majburiymi?

Ha. “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi 221-I-son Qonun mahsulot haqidagi maʼlumotni xaridorga davlat tilida berishni talab qiladi, boshqa tillar qoʻshimcha sifatida ruxsat etiladi. Vazirlar Mahkamasi roʻyxatidagi tovarlarga oʻzbekcha markirovkasiz muvofiqlik sertifikati va sanitariya-epidemiologiya xulosasi berilmaydi. Bojxonada bunday markirovka talab qilinmaydi, ammo tovarni usiz sotish xavfli.

Qadoqdagi oʻzbekcha matn lotin yozuvida yoziladimi yoki kirill yozuvida?

Lotin yozuvida. 2023-yil 15-avgustdagi PF-140-son Farmon Vazirlar Mahkamasi roʻyxatidagi tovarlar uchun markirovkani aynan oʻzbek alifbosining lotin yozuvida talab qiladi. Boshqa tovarlar uchun ham lotin yozuvi xavfsiz tanlov: u asosiy rasmiy alifbo. Shrift oʻ va gʻ harflarini hamda ʼ belgisini qoʻllab-quvvatlashi muhim, aks holda bosmaga toʻgʻri apostroflar ketadi.

Import tovarni tarjima-stiker bilan sotsa boʻladimi?

Ha, oʻzbekcha markirovkani import qiluvchining oʻzi tushirishi mumkin, stiker esa birinchi partiya uchun odatiy usul. Ammo yopishtirma asl tarkib, sana yoki shtrix-kodni yopmasligi va butun yaroqlilik muddati davomida turishi kerak. Agar brend Oʻzbekistonda bir mavsumdan uzoqroq sotsa, alohida tiraj yoki koʻp tilli qadoq odatda foydaliroq va polkada ishonchliroq koʻrinadi.

Oziq-ovqat mahsulotlarini markirovkalash boʻyicha VMQ 490-son qarori hali amal qiladimi?

Yoʻq. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 12-iyuldagi 490-son qarori 2025-yil 2-sentabrda kuchini yoʻqotdi, 2025-yil 1-avgustdan esa oziq-ovqat mahsulotlariga oid texnik reglamentlar majburiy boʻlmay qoldi. Nazorat Sanitariya-epidemiologiya osoyishtaligi qoʻmitasiga oʻtdi. Tirajdan oldin oʻz toifangiz uchun amaldagi sanitariya qoidalarini lex.uz saytida tekshiring.

Import tovarga “Asl belgisi” kodi kerakmi?

Toifaga bogʻliq. Raqamli markirovka alkogol, tamaki, pivo, maishiy texnikaning bir qismi, dori vositalari, suv va alkogolsiz ichimliklar uchun majburiy, BFQ uchun esa 2028-yil 1-yanvardan majburiy boʻladi. Import ichimliklar allaqachon agregatsiyalangan kodlar bilan olib kirilmoqda. Toifa hozircha roʻyxatda boʻlmasa ham, maketda DataMatrix uchun joy qoldirgan maʼqul.

Asosiy xulosa

Bojxona tovarni oʻzbekcha matnsiz ham oʻtkazib yuboradi, ammo xaridor, savdo tarmogʻi va tekshiruvchi qadoqni aynan oʻzbek tilida oʻqiydi. Shuning uchun lokalizatsiya tarjimondan emas, xaridor polkada bir necha soniyada nimani tushunishi kerakligi haqidagi qarordan boshlanadi. Brendning logotipi, rangi va shakli oʻzgarishsiz koʻchib oʻtadi, til, import qiluvchi haqidagi maʼlumot va texnik maydonlar esa Oʻzbekistonga moslab quriladi. Bu yerda normalar tez oʻzgaradi: 490-son reglament bekor qilindi, texnik reglamentlar ixtiyoriy boʻldi, raqamli markirovka kengaymoqda. Stiker birinchi partiyani qutqaradi, lekin polkadagi uzoq umrni oʻzbekcha matn yopishtirma emas, balki dizaynning bir qismi boʻlgan qadoq taʼminlaydi.

Muallif haqida. Lazizxoʻja Sharipov — Minim Design asoschisi va direktori, 2019-yilda tashkil topganidan beri agentlikka rahbarlik qiladi.

Minim Design haqida. Minim Design — 2019-yilda tashkil etilgan toshkentlik qadoq dizayni agentligi. Jamoada 20 dan ortiq mutaxassis bor, agentlik hisobida 1156 ta yakunlangan loyiha va 12 mamlakatga xizmatlar eksporti. Minim loyihani toʻliq olib boradi: neyming, logotip, qadoq dizayni, 3D-vizualizatsiya va bosma nazorati. Agentlik ishlari Packaging of the World, Dieline va World Brand Design Society nashrlarida chop etilgan.

Manbalar

  • Lex.uz — “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi 1996-yil 26-apreldagi 221-I-son Qonun, 6-modda: lex.uz
  • Lex.uz — “Davlat tili haqida”gi Qonun, yorliqlar va etiketkalar haqidagi 21-modda: lex.uz
  • Lex.uz — Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 12-iyuldagi 490-son qarori, 02.09.2025 dan kuchini yoʻqotgan: lex.uz
  • UzDaily — PF-140-son Farmon va lotin yozuvidagi markirovka (17.08.2023): uzdaily.uz
  • Dairynews — davlat tilida markirovkasiz SEX berilmaydi, istisnolar (18.08.2023): dairynews.today
  • Dairynews — import qiluvchilar oʻzbekcha markirovkani oʻzlari tushiradi (25.08.2023): dairynews.today
  • UzDaily — oziq-ovqat mahsulotlarini majburiy sertifikatlashning bekor qilinishi (21.04.2025): uzdaily.uz
  • Upl.uz — 2025-yil 1-avgustdan oziq-ovqatga oid texnik reglamentlar majburiy emas (28.07.2025): upl.uz
  • Spot.uz — “Asl belgisi” raqamli markirovkasi toifalari va muddatlari (08.07.2026, reklama huquqida): spot.uz
  • AQSh Xalqaro savdo boshqarmasi — Oʻzbekistondagi markirovka talablari (09.12.2025): trade.gov
  • 2026-yilgi aholi roʻyxati natijalari — muloqot tillari: stat.uz, PDF