ALMOS – Tojikiston bozori uchun qandolat mahsulotlari brendi va qadoqlash dizayni

1. Muammo

Biznesda shunday holatlar boʻladiki, korxona yillar davomida toʻxtovsiz ishlaydi, mahsulot tonnalab sotiladi, lekin bozorda hech kim asl ishlab chiqaruvchini tanimaydi. Tojikistonning yirik qandolat fabrikasi — Almos (bizning “Crafers” yoki “N’medov”larning analogi) aynan shunday vaziyatda edi.
2017-yilda ochilgan fabrika 7 yil davomida tinim bilmadi. Ammo faoliyati “tovoqni biz yalaymiz, oshni birov yeydi” maqoliga juda mos kelardi. Nega?
Gap shundaki, shu kungacha fabrika faqat distribyutorlar va yirik ulgurji savdogarlar (optoviklar) buyurtmasi asosida ishlagan. Mahsulot “Almos”dan boʻlsa-da, narx siyosati, brendning taqdiri va savdo strategiyasi toʻliq distribyutorlar nazoratida edi. Fabrika oʻz mahsulotining xoʻjayini emas, shunchaki buyurtma bajaruvchisi edi xolos.
2025-yilga kelib, kompaniya rahbariyati jilovni qoʻlga olishga qaror qildi. 2026-yilda Tojikiston bozoridagi mavjud savdo nuqtalaridan Numerik distributsiya (Numerich Distribution)ni hozirgi ~17% dan ~67% ga olib chiqish maqsadini qoʻydi. Buning uchun ishlab chiqarishdan to savdo rastasigacha boʻlgan zanjirni nazorat qilish, narxlarni boshqarish va bozorda oʻz oʻrniga ega, raqobatchilarning “tishi oʻtmaydigan” kuchli BREND yaratish kerak edi.
Ayni shu vazifani bajarish Minim jamoasi zimmasiga yuklandi.

Bu kichik loyiha emas edi, bois biz agentligimizning naq 4 ta asosiy kuchini safarbar qildik:
Marketing boʻlimi: bozor va raqobatchilarni tahlil qilish uchun.
Brend dizayn boʻlimi: vizual yechimlar uchun.
Kreativ boʻlim: gʻoya va matnlar uchun.
Pechat (bosma) boʻlimi: qadoqning hayotda qanday chiqishini taʼminlash uchun.
Barcha jarayonni tajribali proyekt menejerimiz dirijyor sifatida boshqarib turdi.
Ishni odatdagidek ayni hamdagi holat va bozorni oʻrganishdan boshladik. Vaziyat achinarli edi: eski qadoqlarga qarasak, har bir mahsulot xuddi boshqa-boshqa fabrikadan chiqqandek tarqoq edi. Pryanik 360 grammli idishda bir dizaynda, 180 grammlisida umuman boshqacha dizaynda edi.
Bizning oldimizdagi missiya — xuddi mashhur “Yashkino” brendi kabi isteʼmolchi doʻkon polkasiga qaraganda 10 metr masofadan taniydigan yagona dizayn tizimini (Visual System) yaratish edi.

Bizda mijozga nisbatan ham, oʻzimizga nisbatan ham shaffoflik birinchi oʻrinda. Shuning uchun ochigʻini aytamiz: birinchi urinishdayoq “nishonga urolmadik”.
Dizaynerlarimiz tayyorlagan birinchi logotip va dizayn konsepsiyasi Minim’ning ichki Sifat nazorati boʻlimidan oʻtolmadi. Nega? Chunki biz mijoz bergan texnik topshiriq (TZ)dagi 8 ta muhim talabdan 2 tasi toʻliq ochib berilmaganini aniqladik.
Shu bois jamoa bilan darhol breynshtorming oʻtkazdik. Xatolar tahlil qilindi, vazifalar qayta taqsimlandi va gʻoyani rivojlantirib, butunlay yangi konsepsiya yaratishga kirishdik.
Bu qaror oʻzini oqladi: ikkinchi urinishda yaratilgan yechim mijoz kutuvlarini oqladi.

Tahlillarimiz davomida isteʼmolchi psixologiyasini oʻrganib, insaytlar topdik, ulardan biri:
Xaridor uchun pryanik tanlashdagi eng muhim mezon (trigger) — bu uning yumshoqligi. Agar qadoqdagi mahsulot koʻzga qattiq, quruq yoki eskidek koʻrinsa, xaridor uni hech qachon savatchasiga solmaydi.
Yangi dizayn aynan shu ogʻriqli nuqtaga davo boʻlishi kerak edi. Shunday qilib, bizning lentali uslubimiz dunyoga keldi:
Mayinlik ramzi: qadoq dizaynida tilla, qizil va boshqa rangli lenta (tasma)lar ishlatildi. Bu oʻtkir burchakli, qattiq shakl emas, balki nafislik va mahsulotning ogʻizda erishini ifodalaydigan detal.
Rang strategiyasi: shunchaki chiroyli rang emas, rastada “menga qara” deb baqirib turadigan, raqobatchilardan farqli rang kerak edi. Mijozimizga Pantone ranglaridan bir nechta takliflar berdik: tiffani (firuza) — yangilik va nafislik; qizil — ishtahaochar, klassik; yashil — tabiiylik; siyohrang — premium kayfiyat. Yakunda oʻziga xos moviy (Tiffany) rangida toʻxtaldik. Moviy rang polkada yorqin “pyatno” (dogʻ) hosil qiladi va xaridor nigohini magnitdek tortadi.
Logotip: 17 yillik tarixga ega nom — Almos saqlab qolindi, lekin u zamonaviy shriftli koʻrinishga keltirildi. Qizil rang plashkasida yozilgan logotip eʼtiborni tortishga xizmat qiladi.
Yagona dizayn tizimi: mahsulotlar faqat rasmi bilan emas, balki nom yozilgan plashka va lentalar rangi orqali ham farqlanadi.

Quruq dizayn sotuvni oshirmaydi. Biz mahsulotni bozorga kirib borish (Trade Marketing) yoʻllarini ham chizib berdik:
UTP (unikal savdo taklifi): oilaviy qadriyatlarga urgʻu beruvchi shior taklif etildi.
Vizual kommunikatsiya: mahsulot kassa oldida, shou-boksda, gofra qutida va hatto brendlangan avtomobilda qanday koʻrinishi vizuallashtirildi.
Kollaboratsiya (Cross-marketing): marketing byudjetini tejash maqsadida ajoyib yechim taklif qildik: 3/1 qadoqdagi qahva brendlari bilan hamkorlik. Kofe va pryanik — ideal juftlik. Bu hamkorlik “Almos”ga oʻz auditoriyasini tezroq topishga yordam beradi.
Texnik tomon: biz Tojikiston va xalqaro reglamentlar asosida qadoqdagi barcha matnlarni (shtrix-kod, tarkib) tartibga keltirdik va QR-kod orqali saytga oʻtish tizimini joriy qildik.

Boshlanishiga mijoz bizga faqat 3 ta mahsulot (pryanik 180/360 g va Vena vaflisi) bergan edi. Biz ishlab chiqqan dizayn tizimi mijozga maʼqul kelgani bois hamkorlik davom etdi va yana qoʻshimcha mahsulotlar (SKU) adaptatsiyasi uchun buyurtmalar berishdi.
Yakuniy natija qandaydir noodatiy dizayndagi, vau-effektli nou-xau emas. Bu — bozorda oʻz funksiyasini bajaradigan, polkada turib mijozga “Meni sotib ol” deb ayta oladigan haqiqiy sotuvchi qadoq boʻldi.
P. S. Tojikistonlik hamkorlarimiz bilan ishlab, tojik tilini ham ancha oʻrganib qoldik. Саломат бошед! 😉